حدیث صابر

سوسك برگخوار چليپائيان يا سوسك منداب

Entomoscelis adonidis Pall. (Coleoptera: Chrysomelidae)

اين سوسك در تمام مناطق ايران به خصوص شمال كشور ديده مي شود امروزه با كشت وسيع كلزا اين سوسك يكي از مهمترين افات اين محصول محسوب مي شود.

خسارت:لارو اين آفت از برگ گياهان خانواده چليپائيان به خصوص شلغم و ترب تغذيه كرده و تنها رگبرگ ها را باقي مي گذارد.

شكل شناسي: حشره بالغ سوسكي به طول 10-8 ميلي متر، قهوه اي- قرمز، پيش گرده پهن و داراي يك نوار عرضي تيره، شاخك 11 بندي و سطح زيرين بدن حشره سياه است. بالپوش ها هر يك داراي دو نوار سياه رنگ است كه يكي در كناره بيروني و ديگري در كنار بالپوش ديگر قرار دارد. پنجه پا چهار بندي است. لارو آفت كارابي فرم داراي سه جفت پاي سينه اي، دراز ، به طول 12-10 ميلي متر، سر لارو سياه رنگ و پشت آن خاكستري تيره ئو زير شكم زرد است. در سطح پشتي بدن زگيل هايي ديده مي شود.

زيست شناسي: زمستانگذراني آفت به صورت تخم در خاك مي باشد. در بهار با مساعد شدن هوا لارو ها از خاك خارج شده و از پارانشيم برگ تغذيه مي كنند. لارو پس از تغذيه و رشد كامل و سه بار پوست اندازي در خاك شفيره مي شود. اين حشره در سال داراي يك نسل است.

منبع: سایت حشره شناسی دکتر عطامهر

حدیث صابر

 به گزارش خبرگزاري كشاورزي ايران (ايانا)، براساس تحقيقات انجام شده توسط پژوهشگران آفت مگس پياز با نام علمي Hylemyia antigua از مهمترين و شايعترين آٿات گياه پياز است كه علاوه بر پياز به تره ٿرنگي، سير و موسير نيز خسارات قابل ملاحظه اي وارد مي كند. 
اين آفت از استانهاي خوزستان، گيلان، مازندران، اصفهان و همدان گزارش شده است. حشره كامل آن به طول 6 تا 7 ميليمتر و شبيه مگس خانگي و به رنگ خاكستري متمايل به زرد و پوشيده شده و مومي شكل است، تخم اين حشره نيز سٿيدرنگ بوده و داراي طول 2/1 و عرض 5/0 ميليمتر به موزي شكل است. 

مگس پياز زمستان را به صورت لارو كامل در داخل خاك و اغلب در بقاياي پيازهاي خشك شده سال قبل به سر مي برد، در ارديبهشت ماه حشرات كامل ظاهر شده و بخصوص در روزهاي آفتابي و گرم فعاليت بيشتري داشته و از گل پيازها و همچنين صيفي جات كه در اطراف زمين پياز كاري وجود دارد تغذيه ميكند. 
نحوه تغذيه و خسارت مگس بدين ترتيب است كه لارو مگس در خاك به قسمت زيرزميني پياز نفوذ كرده و ايجاد كانالهايي در ساقه و قسمتهاي نرم گياه مي كند. و در نتيجه گياه ضعيف و برگها پژمرده، چروكيده، خميده و آويزان مي شود. 
هر لارو قادر است 6 تا 8 بوته را از بين ببرد و از طرفي بصورت دسته جمعي و 30 عدد لارو نيز در يك پياز ديده شده است. 
براي مبارزه با اين آفت مي توان همزمان با فعاليت و تخمريزي اين مگس مزرعه را با تريكلروفن 80 درصد و يا ديازينون به مقدار 5/1 ليتر در هزار، سمپاشيي كرد و اين سمپاشي لازم است كه پس از 15 روز تكرار شود. 
همچنين مي توان در بين رديفهاي كاشت پياز و يا در بعضي از قسمت هاي كرت بعنوان تله مقداري غده پياز فرسوده و يا از بين رفته براي تخمگذاري حشره قرار دارد و سپس آنها را كه ممكن است محتوي لارو باشند جمع آوري نمود و از بين برد.

كنه تاولي گلابيPhytoptus pyri

Syn:Eriophes pyri , Epitrimersus pyri[acari:Eriophidae]

كنه تاولي گلابي اولين بار در دنيا در سال 1870 م از اروپه گزارش شد. در ايران اولين بار در سال 1328 دواچي اين كنه را تحت نام    Eriophes pyri  گزارش نمود كه بدنبال آن از اصفهان فاطمي در سال 1364 اين كنه را تحت عنوان P.psuduinsidius   گزارش نمود.پس از بررسي هاي بيشتر اين گونه را تحت عنوانPhytoptus pyri نامگذاري نمودند.

مناطق انتشار:

كنه تاولي گلابي در استان هاي گيلان. مازندران .فارس.اصفهان.اطراف تهران و قزوين به شدت شيوع داشته واحتمالا در ساير نقاط نيز انتشار داشته باشد.

ميزبان ها:

اين كنه علاوه بر گلابي از روي سيب .به و زالزالك وزبان گنجشك نيز گزارش شده است.

شكل شناسي:

از اين گونه دو نژاد گزارش شده است كه يكي به جوانه حمله كرده وديگري روي برگ ايجاد گال ميكند. تفكيك دو گونه بر اساس نسبت طول بدن به عرض ان .تعداد حلقه هاي روي بدن و موقعيت موهاي شكمي از يكديگر انجام مي شود.

افراد بالغ كنه هاي بسيار كوچكي هستند كه طول بدنشان در حدود 160-200 ميكرون وبه رنگ سفيد وگاهي صورتي هستند. در تمام مراحل زيستي داراي 2جفت پا هستند. سروسينه متصل بوده  و روي بدن داراي خطوط عرضي مشخص هستند.اين گونه داراي 2جفت موي حسي بلند در سطح زيرين نيمه جلويي بدن است و 1جفت موي حسي كوتاه در انتهاي شكم دارد.در انتها و نزديكي انتهاي بدن  دو برجستگي منتهي به مو وجود دارد.ناخن پروش 4پره دارد.

تخم:

تخم ها به شكل بيضي .سفيد و به طول 50 ميكرون است.

خسارت :

نژاد برگي توليد تاول هايي در سطح زيرين برگ هاي سيب و گلابي مي كند.اين علامت باتشكيل تاول هاي كوچك سبز مايل به قرمز  شروع شده وغالبا بسختي ديده ميشوند ولي با پيشرفت آن گال ها واضح تر و قرمز تر ميشونددر سطح فوقاني در ابتدا لكه هي رنگ پريده ديده ميشوند و پس از مدتي بافت هاي خسارت ديده مرده ولكه هاي مزبور به رنگ تيره در مي ايند. در سطح تحتاني برگها ناحيه اسيب ديده كركدار و برجسته بوده و داراي اپيدرم شل و چروكيده است كه ظههري تاول مانند به ان ميدهد.اين تاولها در دوطرف رگبرگ مياني تشكيل ميشوند.با ادامه ي آلودگي لكه ها به يكديگر متصل شده و سطح وسيعي از برگ را مي گيرند.برگ هاي آلوده ممكن است پيچيده و بدشكل  شوند .اين خسارت ممكن است بر روي شاخه و گاگاه ميوه نيز صورت پذيرد وگاهي باعث ريزش ميوه نيز مي گردد.

نژاد دوم به جوانه هاي ميوه وارد شده و خسارت شديدي وارد ميكتد و ريزش غير عادي گل و ميوه هاي نارس را سبب ميشود اما تاول ايجاد نميكند.. خسارت شديد اين كنه در زمستان واردميگردد. در اين موقع از سال جوانه هاي ميوه مورد حمله قرار گرفته و ممكن است منجر به از بين رفتن كامل ميوه گردد. ميوه هاي خسات ديده بدشكل و پوستك دار است.در درخت نيز ضعف عمومي ديده ميشود. خسارت اين نژادشبيه خسارت ناشسي از سرمازدگي است.

خسارت وارده به ميوه جدي ترين خسارت وارده توسط كنهه گالي گلابي است كه در نتيجه تغذيه كنه از ميوه است و باعث ايجاد لكه هاي قهوه اي و چوب پنبه اي با توقف رشد بافتي ميشود. ميوه هاا بد شكل ميشوند.

زيست شناسي:

نژاد برگي اين كنه در جوانه ها زمستانگذراني ميكند‌‌‌ ولي داراي دياپوز واقعي نيستند.فعالين اين نژاد بهطورخلاصه شامل:

-         تخمريزي از اوايل بهار تا اوايل پائيز

-         زمستانگذراني در طول ماه هاي زمستان

-         ايجاد تاول در اوايل بهار روي برگها

-         ريزش احتمالي برگ هاي مسن

-         تعدادي از كنه ها در پائيز به همراه برگ ها افتاده و تعدادي براي زمستانگذراني به داخل جوانه ها ميروند.

نژاد جوانه اي برخلاف نژاد برگي زمستانگذراني نداشته و در طول زمستان فعال بوده و تخمريزي مينمايد. اين نژاد از نيمه ي اول خرداد شروع به حمله به جوانه هاي ميوه در حال رشد مي كنندو تعدادي موفق به نفوذ ميشوند. مشخص ترين علامت شل وباز  شدن كامل جوانه استو تامهر ماه جوانه ها ريزش مي كنند. الودگي متوسط تا شديد اين نژاد باعث قهوه اي شدن جوانه هاي ميوه در اوايل فصل و باز شدن نامنظم آنها ميشود.

بطوركلي درختان الوده ضعف عمومي دارند و گلها ريزش مي كنند و يا تبديل به ميوه نمي گردنند.

اين گونه در شرايط گرم و مرطوب فعاليت بهتري دارد كه درست برعكس شرايط اپتيمم در خصوص پسيل گلابي است و با توجه به سمپاشي هاي گسترده اي كه برعليه ساير آفات گلابي صورت مي گيرد بيم طغيان اين افت در اينده ميرود.

جدا سازي 2 نژاد كنه گالي گلابي با استفاده از موارد زير امكان پذير است‌‌. نالپا1929:

                                    فرم تاولز                                                        فرم جوانه خوارا    

 تخمگذاري                 ازاواسط اسفند تا اواخر مهر                                  ازاواخر شهريور تا اواخر خردار

زمستانگذراني            به حالت دياپوز دروغي و غير فعال                         فعال در داخل جوانه هاو در                                                                                                   درحال تخمريزي

فعاليت در              نفوذ وتخمريزي در داخل برگ وگالزايي              بدشكلي برگو جوانه هاي گل و ريزي                                                                                                                                 

هنگام گل                                                                                                                 گلها و ميوه هاي كوچك

دراوايل بهار                  توسعه تاول ها وسياه شدن آن ها و ريزش برگ ها                    بدون تاول ولوله شدن برگ ها

درپاييز       مهاجرت به زير پوشش جوانه و خواب زمستانه                             مهاجرت به داخل جوانه وشروع به   تخمريزي

روش هاي كنترل :

الف. بيولوژيكي :

از عوامل منترل بيولوژيك اين كنه ميتوان به:Amblyseus iranicus,Tydeus caryae, Scolothrips sexmaculatus اشاره كرد.كه در نواحي غرب كشئر از كارايي بالايي برخور دارند.

ب. شيميايي:

با توجه بهسيمل اين منه سمپاشي در بهار و اوايل تابستان  هيچ تاثيري در محصول همان سال ندارد بنا بر اين بايستي محافظت محصول در سال بعد انديشيد و كنه ها را قبل از تشكيل جوانههاي ميوه جديد از بين برد.بهترين زمان كنترل از زمان باز شدن جوانه تا موقعي كه برگچه هاي جوانه هاي جديد براي حمله كنه ها به حد كافي شل شده اند . است چرا كه در اين زمان كنه ها در روي درخت آزاد هستند.كنترل فرم زمستان گذران اين كنه بهتر است با كرم سيب تلفيق شود. تركيبات توصيه شده عبارتند از آزينفوس متيل.سوين و تركيبات گوگردي. البته استفاده از الوزال به ميزان 5در هزار و يا گبوتكس به نسبت 7.5 در هزار نيز توصيه شده است.

منابع:

1- خانجاني .محمد و حداد ايراني نژاد.كريم- 1385-كنه هاي زيان آور محصولات كشاورزي در ايران-انتشارات بوعلي سينا -530 صفحه

2- اسماعيلي. مرتضي- 1375-آفات مهم درختان ميوه -

غلامعلي عبدالهي

كرم خوشه‌خوار انگور
Lobesia botrana
(Lep: Tortricidae)

در ايران فقط روي انگور گزارش شده است. در بهار لاروهاي جوان نسل اول از جوانه‌هاي گل دهنده و غنچه تغذيه كرده و روي آنها را با تارهايي مي‌پوشانند. در برخي موارد نيز از جوانه‌هاي شاخه‌زا تغذيه كرده و در نتيجه سبب خشكيدن گلها و جوانه‌ها و ريزش آنها مي‌گردند. لاروهاي نسل دوم از گوشت غوره تغذيه مي‌نمايند. بر اثر تغذيه پوست غوره منظره خاكي رنگي پيدا نموده، چروك برداشته و ح به‌ها مي‌ريزند. لاروهاي نسل سوم از انگورهاي رسيده تغذيه مي‌كنند. ابتدا از گشت و سپس از پوست‌هاي رسيده مي‌خورند. محل فعاليت آفت بوسيله تارهايي روي خوشه مشخص مي‌باشد. خوشه‌هاي آلوده مورد حمله انواع قارچها قرار گرفته خسارت‌هاي ثانويه را بوجود مي‌آورند. لاروهاي نسل بعدي آفت حتي روي انگورهايي كه براي تهيه كشمش اختصاص داده مي‌شوند به انبار منتقل و در آنجا تا بهار سال آينده به سر مي‌برند. خسارت اين آفت در كشت ديم روي انگور به مراتب كمتر از انگور كشت آبي مي‌باشد و به همين جهت در اكثر مناطق ديم مبارزه با آفت معمول نمي‌باشد.

زيست‌شناسي
اين آفت در منطقه شيراز (معتدله) داراي چهار نسل در سال مي‌باشد. ظهور اولين پروانه در اوايل فروردين و اوج پرواز نسل اول آفت در اواخر فرويدن تا اوايل ارديبهشت مي‌باشد. اوج پرواز نسل دوم تقريباً‌ در دهه سوم خرداد، اوج پرواز نسل سوم در اواخر تير تا اوايل مرداد و اوج پرواز نسل چهارم در اوايل شهريور مي‌باشد. در منطقه سوريان آباده (سردسير) آفت سه نسل در سال دارد. ظهور اولين پروانه در اوايل ارديبهشت، اوج پرواز نسل اول در اواسط تا اواخر ارديبهشت، اوج پرواز نسل دوم در اواسط تير و بالاخره اوج پراز نسل سوم در اواخر مرداد تا اوايل شهريور مي‌باشد. بيشترين خسارت مربوط به نسل سوم آفت است. بهترين زمان مبارزه بر عليه آفت يك هفته تا ده روز بعد از تشكيل اوج بروز نسل دوم مي‌باشد. دوره جنيني 8 تا 10 روز، دوره لاروي 17 تا 18 روز و چهار سن لاروي دارد. دوره شفيرگي 7 تا 8 روز و دوره نشو و نما براي يك نسل 32 تا 36 روز طول مي‌كشد. اين آفت در اطراف تهران سه نسل در سال دارد. زمستان را به صورت شفيره در پيله سفيد ابريشمي زير پوست ساقه مو و در زير برگهاي ريخته شده موستان مي‌گذراند. ماده‌ها تخمهاي خود را به صورت انفرادي روي بند خوشه‌ها و حبه‌ها قرار مي‌دهند.
کنترل:
1ـ انتخاب انواع موهايي كه خوشه متراكم ندارند.
2ـ احداث باغ به صورت رديفي و در روي داربست موازي، چون كرم خوشه خوار انگور اغلب به موستانهايي كه فاقد داربست بوده و موها به شكل گسترده روي زمين يا پشته‌ها باشند، حمله مي‌نمايد.
3ـ هرس هر ساله مو براي جلوگيري از تجمع شاخه‌هاي اضافي، سوزاندن علف‌هاي هرز و برگهاي خشك در پاييز، شخم عميق و استفاده از يخ آب زمستانه براي از بين بردن شفيره‌هاي زمستان گذران
کنترل شیمیایی:
نوبت اول سمپاشی در مرحله غنچه و قبل از باز شدن گلها. نوبت دوم زمان غوره و نوبت سوم در شروع آبدار شدن میوه
1. دیازینون WP40% و 1.5 درهزار
2. زولون EC35% ،، ،، ،،
3. تری کلروفن sp80% و 1.5 در هزار (دیپترکس)
4. دیازینون EC60% ،، ،، ،،
5. اتیون EC47% ،، ،، ،،

كرم كرم جگري يا كرم نجار

(Goat moth)
Cossus cossus
(Lep:cossidae)

اين آفت از نظر خسارت كم و بيش زمانند پروانه فري مي‌باشد. بيشتر در نواحي معتدله سرد و مرطوب انتشار دارد. حشره كامل به رنگ قهوه‌اي مايل به خاكستري است و عرض آن با بالهاي باز گاهي به 80 ميليمتر مي‌رسد. لاروهاي جگري رنگ هستند بدين ترتيب كه قسمت پشتي قهوه‌اي مايل به قرمز و در پهلو زرد پررنگ به نظر مي‌رسند. (لاروهاي كامل طولشان به 100 ميليمتر هم مي‌رسد).

از نظر گياهان ميزبان اين آفت به سيب، گلابي، به، گوجه و بسياري از درختان غيرمثمر و جنگلي حمله مي‌نمايد. در اين بين، درختان سيب بيشتر مورد حمله قرار مي‌گيرند. گفته مي‌شود كه اين آفت به درختان مسن بيشتر حمله مي‌كند. رژيم غذايي اين آفت چوبخواري است لاروها از منطقه پوستي، كامبيوم و چوب درختان ميزبان تغذيه مي‌كنند. اين گونه درختان كه از بين ضعيف‌ها انتخاب مي‌گردند دچار ضعف بيشتري شده نهايتاً با حمله ساير حشرات چوبخوار نابود مي‌گردند. برخلاف كرم خراط اين لاروها به ندرت به شاخه‌هاي جوان خسارت وارد مي‌كنند.

خسارت:

اين حشره طي مراحل لاروي و بالغ با تغذيه از اپيدرم و پارانشيم سطح رويي برگ گندم و جو به موازات رگبرگ اصلي باعث كاهش سطح فتوسنتزي شده و نقصان محصول را سبب مي شود. اين تغذيه تا مر حله سنبله و گلدهي ادامه مي يابد. تغذيه بدين صورت است كه پارانشيم رويي را مي خورند ولي برگ را سوراخ نمي كنند. خسارت لاروها و محل تغذيه آنها شب

يه حشرات كامل بوده در صورت شدت حمله ، بوته ها قبل از خوشه بستن ،زرد و خشك مي شوند.

زیست شناسي:

اين آفت زمستان را بصورت حشره کامل زیر خاك سطحی مزرعه، بقایای  گياهي داخل مزرعه، شکاف تنه درختان و زیر پوستک های  تنه بسر مي برد.در اوايل بهار حشرات زمستان گذران ظاهر مي شوند و حشرات ماده پس از استقرار، جفتگيري و در دسته هاي 2تا3عددي تخمريزي مي كنند.

لاروها پس از تكميل4مرحله لاروي وارد مرحله پيش شفيرگي شده و محفظه هايي متشكل از درات خاك و ترشحات دهاني در عمق 2.5-3 سانتي متري خاك تشكيل مي دهند ودر داخل آن تبديل به شفيره مي شوند.پس از 10روز حشره كامل ظاهر مي شود .

كنترل:

مبارزه شيميايي عليه اين آفت مقرون به صرفه نيست. در مناطقي كه برعليه        پوره هاي سن گندم سمپاشي مي شود، روي اين آفت نيز موثر است. در صورت شدت حمله يعني 3لارو يا 3تخم در هربوته در مرحله غلاف باشد ويا در مرحله خوشه يك لارو در هر بوته وجود داشته باشد مي توان از سمومي مانند مالاتيون ،سوين و يا ديپتركس به نسبت 1در هزار ماده خالص استفاده نمود.

سوسک سیاه گندم: Zabrus tenebrioides

این حشره در ایران از تهران ، مشهد، سبزوار، گرگان و گنبد گزارش شده است و احتمالا

در سایر منطق نیز وجود دارد و از آفات بالقوه گندم و جو مي باشد. این آفت در

مزارعي كه به آیش گذاشته نمي شوند زیاد است.

شکل شناسي:

حشره کامل:

حدوداً 15 ميلي متر طول و 6 میلیمتر عرض دارد.رنگ عمومی آن قهوه ای متمایل به سیاه و رنگ سطح پشتی سیاه براق و سطح شكمي قهوه ای تیره است .سر سیاه و شاخک 11 بتدي نخی شکل به رنگ قهوه ای متمایل به قرمز .

لارو:

لاروها كامپودئي فرم و آخرین مفصل شكمي مجهز به يك جفت زائده انتهايي است رنگ عمومی بدن سفید سر و قفسه سینه خرمايي و روي هر يك از    حلقه های آن يك لكه قهوه ای كشيده شده است . طول لارو پس از رشد کامل 25-30 میلیمتر مي باشد.

خسارت:

تغذيه لاروها از جوانه ها وبرگهاي جوان گندم سبب خشك شدن برگها شده و خسارت بصورت لكه اي در مزرعه ديده مي شود لارو ها شب فعال شده و بيشتر الز بافت پارانشيمي برگ تغذيه مي كنند و مجموعه برگها فقط رگبرگ باقي مي ماند و برگ حالت رشته اي به خود مي گيرد و غالبا در كنار بوته ايجاد فرو رفتگي كرده و برگها را به داخل آن مي کشند و سپس از آنها تغذيه مي كنند.

حشرات کامل اواخر خرداد از دانه های گندم كه در مرحله شيري هستند شروع به تغذیه نموده و اوایل تابستان از دانه های سفت شده غلات تغذیه مي نمایند.

زیست شناسي:

اين حشره زمستان را بصورت لارو سن 1يا2و گاهي سن 3 سپري مي كند. لاروها در اوايل بهار با گرم شدن هوا شروع به فعاليت مي كنند و از علايم آن ايجاد گودالي در كنار بوته ها مي باشد. لاروها در طول روز در داخل گودال استراحت مي كنند و شب ها شروع به فعاليت مي كنند . در اوايل تا اواسط خرداد لاروها تبديل به شفيره مي شوند شفیره ها نيز در داخل خاك تشكيل مي شوند. حشرات كامل در اواخر بهار تا اوايل تابستان ظاهر مي شوند. حشرات كامل روزها در زير كلوخه ها و علف هاي هزر مخفي مي شوند ولی شبها از برگهاي گياهان گرامينه و دانه هاي نرم گندم تغذيه مي كنند و سپس جفتگيري كرده و تخمريزي مي كنند . تخمگذاري ممكن است به صورت انفرادي يا دستجات 3-5 تاي انجام گيرد. هر حشره ماده در طول عمر خود 40تا80 عدد تخم مي گذارد.

اين حشره داراي 3 سن لاروي است و سنين مختلف بوسيله اندازه گيري كپسول سر از هم تفكيك مي شوند. لاروها پس از تغذيه مي توانند به مدت 30-50 روز بدون دسترسي مجدد به غذا زنده بمانند. لارو اين حشره دياپوز حقيقي ندارد ولي فعاليت آن در طول سرما كاهش مي يابد. اين حشره در سال يك نسل داشته و بیشتر در مزارعي ديده مي شود كه بطور مرتب به زير كشت گندم مي روند.

کنترل زارعی:

تغيير تاریخ کاشت

رعايت تناوب : اگر مزرعه حداقل 2 سال به زیر كشت گندم و جو نرود موثر خواهد بود.

كنترل شيميايي:

گرانول پاشي : در مزارعي كه تراكم لارو آفت 2-3 عدد در متر مربع باشد مي توان از گرانول 5 يا 10 درصد ديازينون يا فورا دان 4% استفاده نمود.